२०८३ भदौ १० : जब हिमताल फुट्यो, नेपाल रोयो - संजय लामा थोकर

त्यो बिहान पनि अरू बिहानजस्तै भएर आएको थियो होला। कसैको घरमा चुलो बल्दै थियो होला, कसैकी आमाले छोराछोरीलाई खाना खान बोलाउँदै थिइन् होला। कसैका बुबा काममा निस्कने तयारी गर्दै थिए होलान्। कोही स्कुल जाने पोसाक लगाउँदै थिए होला। अनि कोही आफ्नो भोलिको सुन्दर सपना बुन्दै आजको दिन सुरु गर्दै थियो होला।

तर कसलाई थाहा थियो र, केही क्षणमै ती सपना र खुसीहरू उर्लिँदै आएको भेलसँगै इतिहासको पानामा बदलिनेछन् भनेर?

हिमालको काखबाट आएको त्यो विनाशकारी भेलले केवल पानी मात्र बोकेर आएन, कयौँ आमाको काख रित्यायो, कयौँ बालबालिकालाई टुहुरा बनायो, कति परिवारको सहारा खोस्यो र कति घरका ढोका सधैँका लागि बन्द गरिदियो।

त्यो भेलसँगै कयौँका आँसु बगेका छन्, कयौँ आमाका बिलाप बगेका छन्। त्यहाँ बुबाको असहायपन बगेको छ। त्यहाँ कसैको घर मात्र होइन, कसैको भविष्य बगेको छ। कसैको सपना बगेको छ। साँच्चै, त्यहाँ एउटा संसार नै बगेको छ।

हिजोसम्म पूर्व–पश्चिम जोड्ने बाटाहरू आज ध्वस्त भएका छन्। मानिसलाई मानिससँग जोड्ने झोलुङ्गे पुलहरू चुँडिएका छन्। राजमार्गका कतिपय भागहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्। सरकारी भवन, विद्यालय, घर, बजार र अन्य संरचनाहरू ढलेका छन्। तर त्यहाँ संरचना मात्र ढलेका छैनन्—वर्षौँको मेहनत, सम्झना र भविष्यसमेत ढलेका छन्।

कुनै आमाले वर्षौँदेखि आफ्ना छोराछोरीको बाल्यकालका सम्झनाहरू सँगालेर राखेकी थिइन् होला। तर उर्लिएर आएको भेलले ती सम्झनाहरू कहाँ पुर्‍यायो होला?

कुनै बालबालिकाको ज्यानसँगै उसका सपना पनि बगेका छन्।

पुलहरू भत्किएका छन्, घरहरू बगेका छन्, मानिसहरू बगेका छन्, कयौँ बेपत्ता भएका छन्। बाटाहरू बन्द भएका छन्।

तर उद्धार र राहतका बाटाहरू बन्द हुनु हुँदैन।

आज कसैको दोष खोज्नेभन्दा बेपत्ता भएका मानिसहरूको खोजी गर्ने समय हो। जीवन बचाउने समय हो। कसैलाई हात दिएर उठाउन सकिन्छ कि भनेर सोच्ने समय हो।

दुःखलाई आँसुमा मात्र सीमित गर्नु हुँदैन। हराएका मानिसहरूको खोजी हुनुपर्छ। घाइतेहरूको उपचार हुनुपर्छ। घरबारविहीनलाई छानो दिनुपर्छ। भत्किएका विद्यालयहरू पुनःनिर्माण गर्नुपर्छ। बगेका पुलहरू फेरि बनाउनुपर्छ। टुटेका सपना जोड्नुपर्छ।

र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यस्ता विपत्तिहरू आउनुअघि नै केही समय अगावै सूचना पाउने र सुरक्षित स्थानमा जान सक्ने व्यवस्था हुनुपर्छ। एउटा जीवनको मूल्य र एउटी आमाको आँसुको मूल्यभन्दा ठूलो केही हुँदैन।

आज म ती सबैप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु, जो यो विपत्तिमा हामीबाट सधैँका लागि टाढा भए।

ती आमा–बुबालाई नमन, जसले आफ्नै आँखाअगाडि आफ्ना सन्तान गुमाए। आफ्नो संसार बगेको देखे।

ती बालबालिकाप्रति नमन, जसले एकैछिनमा आफ्ना अभिभावक गुमाए।

उहाँहरू सबैलाई यो अपार पीडा सहन सक्ने शक्ति भगवान्ले प्रदान गरून्।

उद्धारमा खटिनुभएका सम्पूर्ण उद्धारकर्मी, सुरक्षाकर्मी, स्थानीय बासिन्दा तथा सहयोगी हातहरूलाई हृदयदेखि नै सलाम।

बगेका पुल फेरि बनाउनेछौँ।

भत्किएका घर फेरि उठाउनेछौँ।

उजाडिएका चुलो फेरि बाल्नेछौँ।

बन्द भएका विद्यालयमा फेरि बालबालिकाको हाँसो गुन्जाउनेछौँ।

टुटेका सपना फेरि जोड्नेछौँ।

किनकि नेपाल पहाड, नदी र सडकको नाम मात्र होइन। नेपाल दुःखमा पनि एक–अर्काको हात समाउने करोडौँ नेपालीको मुटु हो।

आज ढलेका संरचनाहरू हेरौँ, तर भोलिको नेपाल बनाउने संकल्प पनि गरौँ।

मृतक आत्माहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली।

बेपत्ता सबैको सकुशल उद्धारको कामना।

शोकाकुल परिवारमा हार्दिक समवेदना।

घाइते तथा प्रभावित सबैमा शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना।

संजय लामा थोकर

काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला

रोशी गाउँपालिका–८

हाल : मलेसिया, पेनाङ